Standardy ochrony małoletnich

Podstawa Prawna:

Ustawa z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.z 2023 r. poz. 1606) zmieniające dotychczasową ustawę z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym, której tytuł na mocy tychże zmian otrzymuje brzmienie „O przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i małoletnich (tekst jednolity Dz.U. z 2023r. poz. 1304 z późniejszymi zmianami).

W Gabinecie Rehabilitacji Wzroku Słabowidzących “Małe Oczka” obowiązują Standardy Ochrony Małoletnich.

Dobro dziecka jest nadrzędną wartością. W Gabinecie Rehabilitacji Wzroku Słabowidzących „Małe Oczka”, gdzie dzieci i młodzież szukają wsparcia i pomocy, zapewnienie im bezpieczeństwa jest priorytetem. Standardy ochrony małoletnich stanowią zbiór zasad i procedur, które mają na celu zapobieganie wszelkim formom krzywdzenia dzieci oraz stworzenie bezpiecznego i przyjaznego środowiska terapeutycznego.

Celem tych standardów jest:

• Ochrona dzieci i młodzieży przed wszelkimi formami przemocy: fizycznej, psychicznej, seksualnej i zaniedbaniem.
• Zapobieganie nadużyciom ze strony osób dorosłych.
• Stworzenie klarownych procedur postępowania w przypadku podejrzenia krzywdzenia dziecka.
• Zbudowanie zaufania między dzieckiem a terapeutą.
• Współpraca z innymi instytucjami w celu zapewnienia kompleksowej pomocy dziecku i jego rodzinie.

Przestrzeganie tych standardów jest nie tylko wymogiem etycznym, ale również prawnym. W niniejszym dokumencie przedstawiono szczegółowe zasady i procedury dotyczące ochrony małoletnich w Gabinecie “Małe Oczka”. Ich celem jest zapewnienie najwyższego poziomu bezpieczeństwa i opieki nad dziećmi, które powierzają mi swoje zaufanie.

Gabinet Rehabilitacji Wzroku Słabowidzących “Małe Oczka” zobowiązuje się do ciągłego doskonalenia systemu ochrony małoletnich w zakresie rozpoznawania sygnałów krzywdzenia dzieci oraz procedur postępowania w takich sytuacjach.

Misja Gabinetu Rehabilitacji Wzroku Słabowidzących “Małe Oczka”

Tworzymy pełne ciepła miejsce, dające dzieciom poczucie bezpieczeństwa, przestrzeń do okazywania uczuć i pomoc w trudnych chwilach. Kierujemy się profesjonalną wiedzą oraz najwyższymi normami etycznymi, ponieważ zdrowie i szczęście każdego dziecka są dla nas absolutnym priorytetem. 

POLITYKA OCHRONY DZIECI PRZED KRZYWDZENIEM

Preambuła

Naczelną zasadą wszystkich działań podejmowanych przez personel Gabinetu jest działanie dla dobra dziecka. Członkowie personelu traktują dziecko z szacunkiem oraz uwzględniają jego potrzeby. Niedopuszczalne jest stosowanie przez członków personelu wobec dziecka przemocy w jakiejkolwiek formie.

ROZDZIAŁ I
Objaśnienie pojęć

§ 1

• Personelem lub członkiem personelu jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, umowy cywilnoprawnej, a także wolontariusz, praktykant oraz osoba wynajmująca Gabinet.
• Dzieckiem jest każda osoba do ukończenia 18 roku życia.
• Opiekunem dziecka jest osoba uprawniona do reprezentacji dziecka, w szczególności jego rodzic, rodzic zastępczy lub opiekun prawny.
• Zgoda rodzica dziecka oznacza zgodę co najmniej jednego z rodziców dziecka, jednak w przypadku braku porozumienia między rodzicami dziecka, należy poinformować rodziców o konieczności rozstrzygnięcia sprawy przez sąd rodzinny.
• Krzywdzenie dziecka należy rozumieć jako popełnienie czynu zabronionego lub czynu karalnego na szkodę dziecka przez jakąkolwiek osobę, w tym członka personelu placówki, lub zagrożenie dobra dziecka, w tym zaniedbywanie.
• Osoba odpowiedzialna za Politykę ochrony dzieci przed krzywdzeniem, to wyznaczony przez kierownictwo członek personelu, sprawujący nadzór nad realizacją Polityki ochrony dzieci przed krzywdzeniem.
• Dane osobowe dziecka to wszelkie informacje umożliwiające identyfikację dziecka.

ROZDZIAŁ II
Rozpoznawanie i reagowanie na czynniki ryzyka krzywdzenia dzieci

§ 2

• Personel Gabinetu posiada wiedzę i w ramach wykonywanych obowiązków zwraca uwagę na czynniki ryzyka krzywdzenia dzieci.
• W przypadku zidentyfikowania czynników ryzyka członkowie personelu podejmują rozmowę z rodzicami, przekazując informacje na temat dostępnej oferty wsparcia i motywując ich do szukania dla siebie pomocy.
• Personel monitoruje sytuację i dobrostan dziecka.
• Rekrutacja członków personelu placówki odbywa się zgodnie z zasadami bezpiecznej rekrutacji personelu. Zasady stanowią Załącznik nr 1 do niniejszej Polityki.
• Personel zna i stosuje zasady bezpiecznych relacji personel – dziecko ustalone w gabinecie. Zasady stanowią Załącznik nr 2 do niniejszej Polityki.
• Nie wolno kontaktować się z małoletnimi przez prywatne kanały komunikacji i media społecznościowe. Jeśli zachodzi taka konieczność, właściwą formą komunikacji z małoletnimi i ich rodzicami poza godzinami pracy są kanały służbowe.
• Nie wolno proponować małoletnim alkoholu, wyrobów tytoniowych, jak również używać ich, w ich obecności.
• Będąc świadkiem jakiegokolwiek z wyżej opisanych zachowań, sytuacji ze strony innych dorosłych lub dzieci, zawsze należy poinformować o tym właściciela placówki lub postąpić zgodnie z procedurą interwencji opisaną w Polityce.
• Utrzymując relacje towarzyskie lub rodzinne z rodzicami małoletniego (jeśli małoletni i rodzice są osobami bliskimi wobec pracownika) należy zachować poufność wszystkich informacji dotyczących innych dzieci, ich rodziców oraz opiekunów.
• Nie należy podejmować innego, niż niezbędny kontaktu fizycznego z dzieckiem. Istnieją jednak sytuacje, w których fizyczny kontakt z dzieckiem może być stosowany i spełnia zasady bezpiecznego kontaktu: jest odpowiedzią na potrzeby dziecka w danym momencie, uwzględnia wiek dziecka, etap rozwojowy, płeć, kontekst kulturowy i sytuacyjny. Zawsze należy kierować się swoim profesjonalnym osądem, słuchając, obserwując i odnotowując reakcję dziecka, pytając je o zgodę na kontakt fizyczny (np. przytulenie)
  i zachowując świadomość, że nawet przy dobrych intencjach pracownika taki kontakt może być błędnie zinterpretowany przez małoletniego lub osoby trzecie. Zatem można, w zależności od wieku, sytuacji  wykonywać czynności pielęgnacyjne, higieniczne, pomagać dziecku w ubieraniu i rozbieraniu, myciu, korzystaniu z toalety, powstrzymywać dziecko od zrobienia sobie lub innym krzywdy, asekurować podczas wykonywania zadań terapeutycznych lub wykonywać czynności, których wymaga terapia np. masaż . Kontakt fizyczny z dzieckiem nigdy nie może być niejawny bądź ukrywany, wiązać się z jakąkolwiek gratyfikacją ani wynikać z relacji władzy.
• Nie wolno ujawniać informacji wrażliwych dotyczących małoletniego wobec osób nieuprawnionych, w tym wobec innych małoletnich. Obejmuje to wizerunek dziecka, informacje o jego sytuacji rodzinnej, ekonomicznej, medycznej, opiekuńczej i prawnej.
• Nigdy nie wolno dotykać małoletniego w sposób, który może być uznany za nieprzyzwoity lub niestosowny.
• Będąc świadkiem jakiegokolwiek z wyżej opisanych zachowań, sytuacji ze strony innych dorosłych lub małoletnich, zawsze należy poinformować o tym właściciela Gabinetu lub postąpić zgodnie z procedurą  interwencji opisaną w polityce/procedurach wewnętrznych.

ROZDZIAŁ III
Procedury interwencji w przypadku podejrzenia krzywdzenia dziecka – zasady ogólne

§ 3

• Zagrożenie bezpieczeństwa małoletnich może przybierać różne formy, z wykorzystaniem różnych sposobów kontaktu i komunikowania.
• Na potrzeby Polityki przyjęto następującą kwalifikację zagrożenia bezpieczeństwa dzieci:

• popełniono przestępstwo na szkodę dziecka (np. wykorzystanie seksualne, gwałt, znęcanie się nad dzieckiem);
• doszło do innej formy krzywdzenia, niebędącej przestępstwem, takiej jak np. krzyk, kary fizyczne, poniżanie;
• doszło do zaniedbania potrzeb życiowych dziecka (np. związanych z żywieniem, higieną czy zdrowiem).

§ 4

• W przypadku podjęcia przez pracownika Gabinetu podejrzenia, że dziecko jest krzywdzone, pracownik ma obowiązek sporządzenia notatki służbowej.
• Pracownik wzywa rodziców dziecka, którego krzywdzenie podejrzewa, oraz informuje ich o podejrzeniu.
• Pracownik powinien sporządzić plan pomocy dziecku.
• Plan pomocy dziecku powinien zawierać wskazania dotyczące:

• podjęcia przez placówkę działań w celu zapewnienia dziecku bezpieczeństwa, w tym zgłoszenie podejrzenia krzywdzenia do odpowiedniej placówki;
• skierowania dziecka do specjalistycznej placówki pomocy dziecku, jeśli istnieje taka potrzeba.

§ 5

• Z przebiegu interwencji sporządza się kartę interwencji, której wzór stanowi Załącznik nr 3 do niniejszej Polityki. Kartę dołącza się do dokumentacji prowadzonej przez osobę wyznaczoną do koordynowania stosowania Standardów ochrony małoletnich.
• Wszyscy pracownicy i inne osoby, które w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych podjęły informację o krzywdzeniu dziecka lub informacje z tym związane, są zobowiązane do zachowania tych informacji w tajemnicy, wyłączając informacje przekazywane uprawnionym instytucjom w ramach działań interwencyjnych.

ROZDZIAŁ IV
Zasady ochrony wizerunku dziecka

§ 6

• Gabinet zapewnia najwyższe standardy ochrony danych osobowych dzieci, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
• Gabinet, uznając prawo dziecka do prywatności i ochrony dóbr osobistych, zapewnia ochronę wizerunku dziecka.
• Wytyczne dotyczące zasad publikacji wizerunku dziecka stanowi Załącznik nr 4 do niniejszej Polityki.

§ 7

• Personelowi Gabinetu nie wolno umożliwiać przedstawicielom mediów nagrywania wizerunku dziecka (filmowanie, fotografowanie, nagrywanie głosu dziecka) na terenie placówki, bez pisemnej zgody rodzica lub opiekuna prawnego dziecka.
• W celu uzyskania zgody, o której mowa powyżej, członek personelu Gabinetu może skontaktować się z opiekunem dziecka i ustalić procedurę uzyskania zgody. Niedopuszczalne jest podanie przedstawicielowi mediów danych kontaktowych do opiekuna dziecka, bez wiedzy i zgody tego opiekuna.
• Jeżeli wizerunek dziecka stanowi jedynie szczegół całości, takiej jak: zgromadzenie, krajobraz, publiczna impreza, zgoda rodzica lub opiekuna prawnego na utrwalenie wizerunku dziecka nie jest wymagana.

§ 8

• Upublicznienie przez personel Gabinetu wizerunku dziecka utrwalonego w jakiejkolwiek formie (fotografia, nagranie audio-video) wymaga pisemnej zgody rodzica lub opiekuna prawnego dziecka.
• Pisemna zgoda, o której mowa w ust.1 powinna zawierać informację, gdzie będzie umieszczony zarejestrowany wizerunek i w jakim kontekście będzie wykorzystywany.

ROZDZIAŁ V
Monitoring stosowania polityki

§ 9

• Właściciel Gabinetu jest odpowiedzialny za monitorowanie realizacji standardów, reagowanie na sygnały ich naruszenia, ewaluowanie i modyfikowanie zapisów standardów oraz prowadzenie rejestru interwencji i zgłoszeń.
• Właściciel Gabinetu wprowadza do Polityki niezbędne zmiany i ogłasza personelowi placówki nowe brzmienie Polityki.

ROZDZIAŁ VI
Przypisy końcowe

§ 10

• Polityka wchodzi w życie z dniem jej ogłoszenia.
• Ogłoszenie następuje w sposób dostępny dla personelu placówki, dzieci i ich opiekunów, w szczególności poprzez wywieszenie w widocznym miejscu w placówce lub zamieszczenie na stronie internetowej placówki.

Załącznik nr 1
ZASADY BEZPIECZNEJ REKRUTACJI PERSONELU

• Rekrutacja pracowników odbywa się zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
• Placówka musi zadbać, aby osoby przez nią zatrudnione (w tym osoby pracujące na podstawie umowy zlecenia oraz wolontariusze/praktykanci) posiadały odpowiednie kwalifikacje do pracy z dziećmi.
• Każda osoba jest sprawdzana w Rejestrze Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym.
• Placówka może prosić kandydata/kandydatkę do pracy, o przedstawienie referencji od poprzedniego pracodawcy, lub o podanie kontaktu do osoby, która takie referencje może wystawić. Podstawą dostarczenia referencji lub kontaktu do byłych pracowników jest zgoda kandydata/kandydatki. Nie podanie takich danych, w świetle obowiązujących przepisów, nie powinno rodzić dla tej osoby negatywnych konsekwencji w postaci np. odmowy zatrudnienia wyłącznie w oparciu o tę podstawę.

Załącznik nr 2
ZASADY BEZPIECZNYCH RELACJI PRACOWNIKÓW PLACÓWKI Z MAŁOLETNIMI

Pracownik jest zobowiązany do utrzymywania profesjonalnej relacji z małoletnim i każdorazowego rozważania, czy jego reakcja, komunikat, bądź działanie wobec dziecka, są adekwatne do sytuacji, bezpieczne, uzasadnione i sprawiedliwe wobec innych małoletnich.  Należy działać w sposób otwarty i przejrzysty dla innych, żeby zminimalizować ryzyko błędnej interpretacji zachowania pracownika.

Zachowania pozytywne:

• W komunikacji z małoletnim należy zachować cierpliwość i szacunek.
• Słuchać uważnie małoletniego i udzielać mu odpowiedzi adekwatnych do wieku i sytuacji.
• W komunikacji z małoletnim starać się, by twarz pracownika była na poziomie twarzy dziecka.
• Zapewnić małoletnich, że jeżeli czują się niekomfortowo z jakimś zachowaniem, sytuacją, czy słowami, mogą o tym powiedzieć pracownikowi i mogą oczekiwać pomocy.
• Doceniać i szanować wkład małoletnich w podejmowanie działań i traktować ich równo, bez względu na ich płeć, orientację seksualną, sprawność/niepełnosprawność, status społeczny, etniczny, kulturowy, religijny i światopogląd.
• Szanować prawo małoletniego do prywatności, a jeżeli pracownik musi odstąpić od tej zasady, wyjaśnia to.
• Podejmując decyzje dotyczące małoletniego, należy poinformować go o tym i starać się brać pod uwagę jego oczekiwania.
• Unikać zbędnego ryzyka w pracy z małoletnim – sprawdzać czy sprzęt i otoczenie są bezpieczne.
• Zawsze należy być przygotowanym na wyjaśnienie swoich działań wobec małoletnich.
• Zachować szczególną ostrożność wobec małoletnich, którzy doświadczyli nadużycia i krzywdzenia, w tym seksualnego, fizycznego bądź zaniedbania. Takie doświadczenia mogą czasem sprawić, że dziecko będzie dążyć do nawiązania niestosownych bądź nieadekwatnych fizycznych kontaktów z dorosłymi. W takich sytuacjach należy reagować z wyczuciem, jednak stanowczo i pomóc małoletniemu zrozumieć znaczenie osobistych granic.

Zachowania negatywne:

• Nie wolno zawstydzać, upokarzać, lekceważyć i obrażać małoletniego.
• Nie wolno krzyczeć na małoletniego w sytuacji innej niż wynikająca z jego bezpieczeństwa lub innych małoletnich.
• Nie wolno bić, szturchać, popychać, ani w inny sposób naruszać nietykalność fizyczną małoletniego.
• Nie wolno nawiązywać z małoletnim jakichkolwiek relacji intymnych lub seksualnych (seksualne żarty, komentarze, gesty, udostępnianie treści erotycznych lub pornograficznych, bez względu na formę). Wszystkie ryzykowne sytuacje, które obejmują zauroczenie małoletnim przez pracownika, lub pracownikiem przez małoletniego, muszą być zgłaszane właścicielowi placówki.
• Nie wolno utrwalać wizerunku małoletniego dla potrzeb prywatnych. Dotyczy to także umożliwienia osobom trzecim utrwalenia wizerunków dzieci, jeśli właściciel placówki nie został o tym poinformowany, nie wyraził na to zgody i nie uzyskał zgód rodziców/opiekunów prawnych. Nie dotyczy to zdjęć dokumentujących dane wydarzenie zgodnie z art. 81 prawa autorskiego.
• Nie wolno zapraszać małoletnich do swojego prywatnego domu/mieszkania, ani spotykać się z nimi poza godzinami pracy. Jeśli zachodzi konieczność spotkania z małoletnimi poza godzinami pracy, należy poinformować o tym właściciela placówki, a rodzice i małoletni muszą wyrazić zgodę na taki kontakt.

Załącznik nr 3
KARTA INTERWENCJI

Załącznik nr 4
ZASADY OCHRONY WIZERUNKU I DANYCH OSOBOWYCH DZIECI

Dbamy o bezpieczeństwo wizerunku dzieci poprzez:

• Pisemne zgody rodziców/opiekunów prawnych dzieci przed zrobieniem i publikacją zdjęć i/lub nagrań.
• Udzielenie wyjaśnień, w jakim celu wykorzystane będzie zdjęcie/nagranie i w jakim kontekście, jak będą przechowywane te dane.
• Brak podpisywania zdjęć/nagrań informacjami, dzięki którym możliwa byłaby identyfikacja dziecka. jeśli konieczne jest podpisanie to używamy tylko imienia.
• Przyjęta zostaje zasada, że wszystkie podejrzenia i problemy dotyczące niewłaściwego rozpowszechniania wizerunków dzieci należy rejestrować i zgłaszać do właściciela placówki, podobnie jak inne niepokojące sygnały dotyczące zagrożenia bezpieczeństwa dzieci.
• Rezygnację z publikacji zdjęć dzieci, nad którymi nie sprawujemy już opieki, jeśli one lub ich rodzice/opiekunowie prawni nie wyrazili zgody na wykorzystanie zdjęć po odejściu z placówki.